3 Ableism, Ableist - Παρουσίαση θέματος

Όταν μιλάμε για Ableism, και για συστήματα αποκλεισμού, δεν μιλάμε για "ικανότητα".  

Autistic Journals

*

Σημείωση για την μετάφραση

Χρησιμοποιώ τους αγγλικούς όρους στα κείμενά μου, γιατί είναι πιο εύκολο για μένα, και θεωρώ πιο χρήσιμο για την κατανόηση, στον τρόπο που προσωπικά μεταφέρω και γράφω για το θέμα. Προτεραιότητά μου είναι η κατανόηση αυτών των εννοιών, το ψάξιμο γύρω από αυτές, η προσπάθεια να τις αντιληφθεί κανείς στην ουσία τους. Μερικές φορές οι μεταφράσεις (ειδικά όταν είναι φορτισμένες και με διάφορες άλλες σηματοδοτήσεις και κουλτούρες, ή όταν είναι εσφαλμένες και επιφανειακές χωρίς την ανάλογη έρευνα και κατανόηση) αντί να βοηθήσουν σε αυτό, δημιουργούν σύγχυση και πρόβλημα και δεν έχουν κανέναν αντίκτυπο στην διερευνητική στάση που χρειαζόμαστε απέναντι σε αυτές τις έννοιες, την σημασία και χρήση τους. Προτεραιότητά μου είναι να πηγαίνουμε στην ουσία, και όχι να ασχολούμαστε με το πώς προσπάθησε κάποιος να εκφραστεί και αν χρησιμοποίησε "ελληνικά", είναι να πηγαίνουμε πέρα από την μορφή, στο πραγματικό περιεχόμενο. 

Και όταν βλέπουμε μία λέξη, είναι για μένα προτιμότερο να μην την καταλαβαίνουμε και να την διερευνήσουμε, να μπούμε στην διαδικασία της προσπάθειας να αντιληφθούμε την έννοια, παρά να μας δημιουργηθεί αβίαστα μια ασαφής, επιφανειακή εντύπωση για αυτή, βασισμένη στην ήδη υπάρχουσα κουλτούρα μας και αντιλήψεις μας, και να την προσπεράσουμε νομίζοντας ότι την καταλαβαίνουμε, ενώ δεν την καταλαβαίνουμε και την αντιλαμβανόμαστε μέσα από ένα πρίσμα. Πόσο μάλλον όταν το ίδιο το ζητούμενο είναι μία μετατόπιση της αντίληψης, να συνειδητοποιήσουμε αυτό ακριβώς το πρίσμα και να δούμε πέρα από αυτό. 

Εμένα με ενδιαφέρει κάποιος να διαβάσει ένα κείμενό μου και να προσπαθήσει να αντιληφθεί την έννοια του Ableism, να οδηγηθεί στο να την ψάξει γύρω του και μέσα του, αυτό έχει σημασία. Τι θα καταλάβει αν του πω μια "ελληνική" λέξη που θα νομίζει ότι την κατάλαβε; Για μένα είναι βίωμα αυτό που προσπαθώ να μεταφέρω. [Και αυτό έχει να κάνει και με τον τρόπο που το μεταφέρω.]

Αν όμως μεταφράζετε κείμενα στα ελληνικά (είναι μια άλλου είδους εργασία αυτό), η έγκυρη μετάφραση του Ableism είναι "εξιδανικευμένη κανονικότητα", όπως προκύπτει, προτείνεται, και παρουσιάζεται επίσημα μέσα από τις ίδιες τις κοινότητες που αφορά. Τα παράγωγα της λέξης "ικανότητα" είναι λάθος, φανερώνουν άγνοια και σύγχυση της έννοιας, σε καμία περίπτωση δεν βοηθούν στην αντίληψη της συγκεκριμένης ιδεολογίας, κουλτούρας, προκατάληψης και καταπίεσης, και όσοι μεταφράζετε με υπευθυνότητα έχετε το σημαντικό αυτό έργο να μην περάσουν αυτά τα πράγματα στις ελληνικές μεταφράσεις, διαστρεβλώνοντας τις έννοιες, τα εργαλεία και την δυνατότητα να μεταφέρουν τα μηνύματα για τα οποία δημιουργήθηκαν, και αντί αυτών να μεταφέρουν άλλα μηνύματα.

Όσοι μεταφράζετε, δείτε αυτήν την ανάρτηση για το ποιες είναι οι ελληνικές μεταφράσεις μερικών σχετικών λέξεων: https://www.facebook.com/aujournals/posts/497034295856046

*

Δεν απαιτείται η κατανόηση των αγγλικών ή και των ελληνικών λέξεων που χρησιμοποιώ, και συνεχίζω λίγο αυτήν τη σημείωση γιατί αφορά πολύ ουσιαστικά το θέμα του Ableism και την αντίληψή του. Καταρχάς γιατί εγώ η ίδια έχω πρόσβαση σε αυτήν τη γλώσσα που χρησιμοποιώ και είναι η φυσική για μένα έκφραση και γραφή (συνεπώς υπάρχει μία κριτική για αυτό, που η ίδια είναι Ableist), ενώ ταυτόχρονα η προσβασιμότητα των κειμένων μου είναι κάτι που με ενδιαφέρει και επιδιώκω.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα γι' αυτό στην ανάρτηση Αυτή είναι η φυσική μου έκφραση. Έτσι μπορώ να εκφράζομαι., δεν επιδιώκω να κάνω σύνθετη τη γραφή μου, ούτε θεωρώ δεδομένο από όποιον διαβάζει τα κείμενά μου να είναι γνώστης οποιουδήποτε πράγματος (προτιμώ να είναι απροκατάληπτος στην πραγματικότητα), και ουδέποτε αρνήθηκα να διευκρινίσω οτιδήποτε σε κάποιον που με ρώτησε. Μερικοί υποθέτουν πράγματα διαβάζοντας μέσα από το πρίσμα των ιδεών τους για την "κανονικότητα", γιατί έχω διαφορετική αντίληψη και σχέση με τον λόγο. Τέλος, και από μόνο του είναι Ableist να υποθέτουμε ότι κάποιος άνθρωπος τάχα δεν θα μπορέσει να κατανοήσει κάτι γιατί ας πούμε δεν έχει κάποια γνώση (presume competence). 

Εγώ επιδιώκω την προσβασιμότητα στο ιστολόγιό μου, πιστεύω ότι επικοινωνεί αυτά που πρέπει, δεν προϋποθέτει και δεν θεωρεί κάτι δεδομένο για τον αναγνώστη και δεν υποτιμά και την νοημοσύνη του. Αυτός είναι ο λόγος μου, ίσως ενοχλεί όσους βαριούνται ό,τι δεν είναι οικείο τους. Ο λόγος μου είναι άμεσος και μια χαρά τον καταλαβαίνουν πολλοί. Πιο εποικοδομητικό νομίζω θα είναι να ασχοληθεί κανείς με τον συστημικό Ableism και μη προσβασιμότητα, από το να ψάχνεται να με κρίνει για το αν θα μεταφράσω εγώ στο προσωπικό μου ιστολόγιο το Ableist, που δεν βγήκα και στην κρατική τηλεόραση. Κι αυτή η συνεχής "κριτική" για ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί είναι αρκετά ενδεικτική για την εχθρότητα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά για άγνωστους λόγους. Κάποιοι αντί να αποδομούν αυτά που πρέπει και αυτά που τους καταπιέζουν, στρέφονται σε μας και αποδομούν τον λόγο τον δικό μας, άγνωστο γιατί.

Μπορεί και το αντίθετο να ενοχλεί, ότι ο λόγος μου είναι τελικά άμεσος, απλός και προσβάσιμος, χωρίς να υποθέτει τίποτα για κανέναν, και όχι αυτό που έχουν συνηθίσει, δεν ξέρω.

*

Η σημείωση αυτή ξεπέρασε την μορφή αυτής της σειράς αναρτήσεων, όμως έτσι έχω προσεγγίσει και το θέμα του Ableism, μία κουλτούρα διάχυτη παντού, και βίωμα που προσπαθώ να μεταφέρω. Έτσι έχω προσπαθήσει να μεταφέρω αυτό το μήνυμα, μέσα από την άμεση μεταφορά του βιώματος. Θεωρώ ότι έτσι μπορεί να το αντιληφθεί κανείς, να αντιληφθεί και την επίδραση στον ίδιο του τον εαυτό, γιατί ο καθένας μπορεί να έχει την εμπειρία του Ableism, αφορά όλους, και όχι μόνο μια ομάδα ανθρώπων (σε αυτό γίνεται σύγχυση με το disableism, είναι δύο διαφορετικοί όροι). (Σε λίγο θα παραθέσω και τον ορισμό, που το γράφει αυτό.) Όλοι ανεξαρτήτως μπορεί είτε να έχουμε δεχτεί Ableist συμπεριφορές [σε κάποιο βαθμό] ή να έχουμε συμπεριφερθεί σε άλλους με Ableist τρόπο. 

Είναι συχνή η επίθεση στον λόγο μας και στον τρόπο που μιλάμε ή εκφραζόμαστε, γραπτά ή προφορικά. Η επίθεση στην πραγματικότητα γίνεται για ό,τι μπορείτε και δεν μπορείτε να φανταστείτε (είναι εχθρότητα), αλλά είναι χαρακτηριστικό να κατηγορούμαστε για τον τρόπο που εκφραζόμαστε, σαν να πρόκειται για "ελιτισμό". Πολλές από αυτές τις επιθέσεις ή/και αντιλήψεις για μας είναι στην πραγματικότητα Ableist. Κάποια πράγματα είναι στερεοτυπικά, έχουν να κάνουν με διάφορα υποτιθέμενα "χαρακτηριστικά" που μας αποδίδουν, για αυτό τα αναφέρω. 

Προσπαθώ να μεταφέρω πόσο σημαντικά είναι όλα αυτά και ότι δεν αποτελούν μία παθητική συζήτηση για μένα, το τελευταίο που με ενδιαφέρει είναι μία "ακαδημαϊκή συζήτηση" για αυτά τα θέματα. Λέω ακριβώς το αντίθετο. Όποιος δεν το έχει καταλάβει αυτό, εδώ και 4 πλέον χρόνια που εκτίθεμαι και με προσωπικό κόστος κάθε είδους, μάλλον δεν έχει διαβάσει στην πραγματικότητα το ιστολόγιο και άρα δεν διαβάζει και αυτά τα λόγια.

*

Δεν είναι και λίγο οξύμωρο να μιλάω για την απαίτηση του περιβάλλοντος να αλλάζω την λειτουργία μου (λες και μπορώ), και την ίδια στιγμή να μπαίνω στην διαδικασία να προσπαθώ να λειτουργήσω με τα στάνταρ αυτής της απαίτησης; [Αυτή είναι η ιστορία της ζωής πολλών από εμάς.]

*

Θέματα/άξονες των αναρτήσεων

• Η έννοια του Ableism δεν αφορά μία διάκριση με βάση την "ικανότητα"
• Ορισμός του Ableism
• Ableist κουλτούρα, αντίληψη, ιδέες και ιδεώδη, προκατάληψη, στερεότυπα, λόγος
• Συστημικός Ableism / μη προσβασιμότητα
• Βίωμα
• Ableist γλώσσα (αντιλήψεις που αντανακλώνται και διαμορφώνονται στη χρήση της γλώσσας)
• "Κανονικότητα" / ιδέες για την "κανονικότητα" (και "υγεία")
• Ableism και εθνικοσοσιαλιστικές ιδέες και ιδεώδη
• Ableism, δομή κοινωνίας, τρόποι παραγωγής
• Αντίληψη (αναγνώριση) του Ableism 
• Καταπίεση
• Προνόμιο
• Εσωτερικευμένος Ableism
• Αλλιστικά / "νευροτυπικά" στάνταρ
• Αλλιστικό / "νευροτυπικό" πρίσμα
• Κουλτούρα διαχωρισμού και υπεροχής / αποκλεισμός / εχθρότητα
• Κοινωνικό και συστημικό περιβάλλον δομημένο για την αλλιστική λειτουργία / χωρίς accommodations / μας αφαιρεί την λειτουργία και δυνατότητες ανάπτυξής μας / τραυματικό για εμάς
• Bullying, κακοποίηση, μη προστασία μας, μη ασφαλής χώρος, εκμετάλλευση
• Θεώρηση ελλείμματος στον Αυτιστικό νευρότυπο, ακύρωση του τρόπου ύπαρξης, επικοινωνίας και σχέσης μας, θεώρηση έλλειψης ενσυναίσθησης, απο-ανθρωποποίηση, άρνηση διαφοράς λειτουργίας και συμπεριφοροποίησή της μέσα από το αλλιστικό πρίσμα

Βασικά σημεία 

• Όταν αναφερόμαστε σε Ableism αναφερόμαστε σε πραγματική καταπίεση, όχι μόνο στο φαντασιακό αυτής της κυριαρχίας για την "ικανότητα". 

• Η Ableist κουλτούρα είναι διάχυτη στην κοινωνία. Δεν είναι και τόσο δύσκολο όμως να την εντοπίσεις εφόσον την καταλάβεις. Από εκεί και πέρα είναι θέμα προνομίου που δεν θέλεις εσύ να αναγνωρίσεις και αποβάλεις (ως ιδέα).

• Definition of Ableism

Working definition of Ableism by @TalilaLewis, updated January 2022, developed in community with disabled Black/negatively racialized folk, especially @NotThreeFifths. 

"A system of assigning value to people's bodies and minds based on societally constructed ideas of normalcy, productivity, desirability, intelligence, excellence, and fitness. These constructed ideas are deeply rooted in eugenics, anti-Blackness, misogyny, colonialism, imperialism, and capitalism. 

This systemic oppression leads to people and society determining people's value based on their culture, age, language, appearance, religion, birth or living place, "health/wellness", and/or their ability to satisfactorily re/produce, "excel" and "behave." 

You do not have to be disabled to experience ableism." 

https://www.talilalewis.com/blog/working-definition-of-ableism-january-2022-update 

• Αποδέχεσαι ότι υπάρχει πράγματι μια "αξιοκρατία" με βάση την "ικανότητα"; 

Όταν αντιλαμβάνεσαι με αυτόν τον τρόπο την διάκριση και έννοια του Ableism, αποδέχεσαι ότι υπάρχει ένα σύστημα "αξιοκρατικό", όπου η πρόσβαση και επιτυχία πράγματι οφείλεται στην "ικανότητα". 

Η "ικανότητα" ήδη ορίζεται μέσα στην Ableist και Neuronormative κυρίαρχη αντίληψη και συστήματα, εκτός των οποίων δεν έχει νόημα, και δεν αποτελεί κάποια εγγενή ιδιότητα του ανθρώπου, ώστε να θεωρείται μέρος της φυσικής ποικιλότητας, είναι ήδη μία κατασκευή.

Όταν αναφερόμαστε στον Ableism ως διάκριση με βάση την "ικανότητα", πρώτον αποδεχόμαστε την Ableist κατασκευή της "ικανότητας" ως φύση, και δεύτερον θεωρούμε ότι υπάρχει "αξιοκρατία" στα συστήματα με βάση αυτήν την κατασκευή. 

Ακόμα και με την Ableist και Neuronormative κατασκευή της ικανότητας όμως, η "αξιοκρατία" αυτή δεν υπάρχει. Τα συστήματα είναι μη προσβάσιμα, και ανεξάρτητα από αυτήν την κατασκευή. 

Τα συστήματα απαιτούν μία συγκεκριμένη επιτέλεση, που δεν αφορά στην πραγματικότητα την "ικανότητα". 

Οι άνθρωποι που αποκλείονται δεν είναι λόγω έλλειψης σε αυτήν τη φαντασιακή κατασκευή και ιδέα της "ικανότητας".

• Η Ableist κουλτούρα αντανακλάται και διαμορφώνεται καθημερινά στην γλώσσα που χρησιμοποιούμε.

• Ableism είναι να θεωρείς την δυνατότητα και την πρόσβαση εγγενή "ικανότητα" και υπεροχή.

• enable(d), disable(d): δίνω ή αφαιρώ δυνατότητα, ρηματικοί τύποι [δεν σημαίνει ικανότητα] (ο λόγος που θεωρώ τις αγγλικές λέξεις βοηθητικές για την αντίληψη του Ableism)

*

Highlight

"Presume competence".  

Ableism είναι και το να υποθέτεις από μόνος σου ότι το άτομο δεν μπορεί να εκφράσει κάτι, να λύσει μία άσκηση, να συμμετέχει σε κάτι. Το ρώτησες τι χρειάζεται ώστε κάτι τέτοιο να είναι εφικτό γι' αυτό ή δεν σε ενδιαφέρει; Προσπάθησες να κατανοήσεις τον τρόπο που εκφράζεται; Σεβάστηκες τον δικό του τρόπο ή αν δεν επικοινώνησε με τον δικό σου τρόπο το ακύρωσες αβίαστα και το παράτησες; Αυτό είναι Ableism.

Να αγνοώ κάτι και αντί να προσφέρεις την πληροφορία σου, να προσβάλλεις τη νοημοσύνη μου. Πολλές φορές μάλιστα δεν πρόκειται καν για πληροφορία αλλά για κάτι που παίρνεις ως δεδομένο και που η δική μου απροκατάληπτη οπτική θα μπορούσε να προσφέρει σε εσένα μία άλλη πληροφορία, όψη, ή διάσταση, που εσύ αγνοείς. Αλλά επιλέγεις να με προσβάλεις για την "άγνοια" αυτού του δεδομένου σου.

Και δεν ξέρεις καν αν όντως πρόκειται για "άγνοια". Και αυτό ακόμα το υποθέτεις.

Γιατί Ableism είναι να θεωρείς ότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το δεδομένο σου.

*

Σύνδεσμοι

Ableist "λεξικό" Lydia X. Z. Brown 16/6/2013

https://www.autistichoya.com/p/ableist-words-and-terms-to-avoid.html

Ableism και γλώσσα, γιατί είναι σημαντικό Lydia X. Z. Brown 11/2/2014

https://www.autistichoya.com/2014/02/violence-linguistic-ableism.html