Μάσκινγκ και «Αυτισμός» – Μία Αφήγηση;

🇬🇧 English 

Η έννοια του «μάσκινγκ» ή «καμουφλάζ» διαμορφώνεται μέσα σε ένα πλαίσιο ιδεών γύρω από τις κυρίαρχες αντιλήψεις του γραμμικού φάσματος «λειτουργικότητας» και της άρνησης διαφοράς λειτουργίας, το οποίο επιδρά στην ερμηνεία του βιώματός μας. 

Η λέξη «αυτιστικός» προέρχεται από το ιατρικό μοντέλο και χρησιμοποιήθηκε ως διαφοροποιημένη διάγνωση για πρώτη φορά από την Σουχάρεβα, ενώ πιο πριν χρησιμοποιούνταν από τον Μπλόιλερ για να περιγράψει μία κατάσταση που δεν αποτελούσε από μόνη της ξεχωριστή διάγνωση.

Μέχρι το 1994 στο DSM υπήρχε ως διάγνωση η «Αυτιστική Διαταραχή» (και μερικές ακόμα σχετικές διαγνώσεις που αργότερα καταργήθηκαν), οι οποίες σύμφωνα με τα κριτήριά τους «αναγνώριζαν» πολύ λίγες περιπτώσεις. Το 1994 συμπεριλήφθηκε στο DSM το «σύνδρομο Άσπεργκερ» ως ξεχωριστή διάγνωση. Το 2013 η διάγνωση καταργήθηκε, και κατανοήθηκε ότι (μαζί με τις άλλες σχετικές διαγνώσεις) αποτελούσε στην πραγματικότητα την ίδια «κατάσταση» σε ό,τι αφορά το ιατρικό μοντέλο, δημιουργώντας την σημερινή διάγνωση «Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος».

Το DSM φαίνεται να προσπαθεί μέσα στα χρόνια να τροποποιήσει την διάγνωση καθώς μετατοπίζεται η αντίληψη για την Αυτιστικότητα. Παράλληλα έχουμε τα συμπτώματα distress και τραυματισμού ως κριτήρια στην διάγνωση του «αυτισμού» που νοείται ως «διαταραχή». Οι εσφαλμένες αντιλήψεις για την Αυτιστικότητα καταλήγουν σε αντιφάσεις που δεν βγάζουν νόημα, και σε κατηγοριοποιήσεις που δεν μπορούν στην πραγματικότητα να γίνουν. 

Κυρίαρχες αντιλήψεις που έχουν επιδράσει στην ερμηνεία του βιώματός μας

• Άρνηση διαφοράς λειτουργίας 

• Γραμμικό φάσμα «λειτουργικότητας»

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι αντιφάσεις δεν λύνονται, αντίθετα αποκαλύπτονται κυνικά στην πραγματική τους διάσταση. Οι αντιφάσεις υπάρχουν σε ένα πλαίσιο που αρνείται ένα απλό γεγονός, την διαφορά λειτουργίας, και αντί γι' αυτό κατασκευάζει τον «αυτισμό» ως οντότητα. Οτιδήποτε χωρίς μία αρχική αποδοχή της διαφοράς δεν μπορεί να τις λύσει.

Παρά την πρόοδο που έχει γίνει στην ορατότητά μας, στην βάση του ιατρικού μοντέλου και της διάγνωσης βρίσκονται αυτές οι αντιλήψεις του γραμμικού φάσματος. Βρίσκονται κυρίαρχες αντιλήψεις που και εμείς έχουμε έμμεσα αποδεχτεί (μάσκινγκ ως ικανότητα-λειτουργικότητα, άρνηση διαφοράς λειτουργίας).

Ιδέες που συνδέονται σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώνοντας και ενισχύοντας μία ολοκληρωμένη αφήγηση

• «Αυτισμός» ως οντότητα α) νοσολογική και β) συμπεριφορική. 

• Παθολογικοποίηση της Αυτιστικής ύπαρξης. Οτιδήποτε αντιμετωπίζει ένα Αυτιστικό άτομο τοποθετείται στην παθολογία του «αυτισμού», χωρίς κάποιο όφελος. 

• Προβολή κάθε κατάστασης στην εγγενή παθολογικοποίηση, και ακύρωση επίδρασης της εξωτερικής συνθήκης, η οποία δεν χρειάζεται καμία μετακίνηση προς την υποστήριξη του ατόμου. 

• Στόχος εξάλειψης ή αορατότητας της νοσολογικής ή συμπεριφορικής οντότητας, αντί υποστήριξης. 

• Αρνητικά στερεότυπα τα οποία προβάλλονται στην νοσολογική ή συμπεριφορική οντότητα. 

• Διαχωρισμός επιπέδων «λειτουργικότητας» στην βάση της «υψηλής νοημοσύνης» ή «κανονικής συμπεριφοράς», ρομαντικοποιημένα στερεότυπα ή άρνηση διαφοράς και οποιουδήποτε συστημικού θέματος πρόσβασης και υποστήριξης. Κανονικοποίηση και διευκόλυνση (enabling) κοινωνικού και συστημικού αποκλεισμού. 

Στην βάση ολόκληρου του πλαισίου αντίληψης του ιατρικού μοντέλου, μπορούμε να αντιληφθούμε μία πρωταρχική κατασκευή του «αυτισμού» ως οντότητας α) νοσολογικής και β) συμπεριφορικής.

Ο στόχος εξάλειψης ή αορατότητας αντί υποστήριξης, τον οποίο η κατασκευή του «αυτισμού» διευκολύνει, γίνεται φανερός στην κατεύθυνση προς την κανονικοποίηση της συμπεριφοράς, την αναζήτηση αιτίας και θεραπείας, την διάδοση αρνητικών στερεοτύπων και αφηγημάτων. 

Το πρόβλημα με τα «επίπεδα αυτισμού»

Ήδη από την μη αναγνώριση και την ύπαρξη ενός «αόρατου επιπέδου» μέχρι την κατεύθυνση προς την κανονικοποίηση της συμπεριφοράς και αδιαφορία για την υποστήριξη, το υπάρχον σύστημα και μοντέλο που επικρατεί είναι γεμάτο ελλείψεις, προχειρότητα, και αφήνεται επίσημα στο παρασύστημα του συμπεριφορισμού, στο οποίο προσφέρει κύρος, ενώ το κενό καλύπτουν και άλλα «εναλλακτικά» παρασυστήματα που εκμεταλλεύονται την αίσθηση αβοηθησίας των γονιών και την πραγματική έλλειψη υποστήριξης (ψευδο-θεραπείες, ακόμα και επικίνδυνες). 

Η κατηγοριοποίηση της διάγνωσης σε «επίπεδα» αναφέρεται σε υποστήριξη. Υπάρχουν όμως αντιλήψεις συνδεδεμένες με αυτά τα επίπεδα που πρέπει να ξεκαθαριστούν. Αυτές οι αντιλήψεις αφορούν γενικότερα το πλαίσιο της «διάγνωσης» (θεώρησης ως «διαταραχής» οπότε και νοσολογικής οντότητας με τα επίπεδα να μεταφράζονται ως «ελαφρύ» ή «βαρύ»), το ιστορικό της πλαίσιο, και τις κυρίαρχες ιδέες και στερεότυπα που διαχέονται κοινωνικά μέσα από την επικράτηση και το κύρος των προσεγγίσεων του ιατρικού μοντέλου. Αφορούν τις ιδέες της «υψηλής νοημοσύνης» ή της «κανονικής συμπεριφοράς» που έχουν επικρατήσει στην βάση του διαχωρισμού επιπέδων.

Η λέξη «αυτιστικός» επαναπροσδιορίζεται σε ένα διαφορετικό πλαίσιο σήμερα. Σε αυτό το πλαίσιο μιλάμε για μία λειτουργία, δεν υπάρχουν διαβαθμίσεις ή επίπεδα σε αυτήν. Αυτό δεν αναιρεί οποιαδήποτε υποστήριξη μπορεί να χρειάζεται ένα Αυτιστικό άτομο.

Ένας άτυπος διαχωρισμός λειτουργικότητας γίνεται στην βάση της «συμπεριφοράς», με ένα επίπεδο παθολογικοποιημένου «αυτισμού», και το αόρατο επίπεδο που εκλαμβάνεται ως «τύπος προσωπικότητας». Η «συμπεριφορά» διαχωρίζεται, ενώ μπορούμε να αντιληφθούμε μία πρωταρχική κατασκευή του «αυτισμού» ως συμπεριφορικής οντότητας.

Σε αντίφαση με αυτό, διακρίνουμε τον άτυπο διαχωρισμό λειτουργικότητας στην βάση της «υψηλής νοημοσύνης», που αντανακλά το ιστορικό πλαίσιο της διάγνωσης.

Είναι πράγματι το «μάσκινγκ» η αιτία της αορατότητας των Αυτιστικών γυναικών;

Ευγονιστική και σεξιστική προέλευση διαχωρισμού «λειτουργικότητας», που συνδέεται με την ιδέα της «υψηλής νοημοσύνης», «αρσενικού εγκεφάλου», και αντιλήψεις της αναπηρίας ως μέτρου αξίας της ανθρώπινης ζωής. Προκύπτει η ιδέα των «επιπέδων» ως δύο άκρων «υψηλής και χαμηλής λειτουργικότητας». Οι ιδέες αυτές έχουν επιδράσει στο ιατρικό μοντέλο μέσα από την ιστορική του συνέχεια, και έχουν καθορίσει αντιλήψεις και στερεότυπα που διαχέονται στην κοινωνία.

Εκφράζονται μέχρι και σήμερα απόψεις εξάλειψης για την θεωρούμενη «χαμηλή λειτουργικότητα». Η υπερ-προνομιούχα Αυτιστική με πρόσβαση στο Χάρβαρντ Τεμπλ Γκράντιν έχει εκφράσει τέτοιες απόψεις και θεωρεί ότι μόνο Αυτιστικοί «υψηλής λειτουργικότητας» πρέπει να γεννιούνται.

Η «νοημοσύνη» ως μέτρο σύγκρισης και κριτήριο αξίας.

Ιδέες για την «παραγωγικότητα», «χρησιμότητα» ανθρώπων στην κοινωνία, και για την «κοινωνικότητα», όπως ορίζεται (και) στον εθνικοσοσιαλισμό ως εγγενές χαρακτηριστικό και έλλειμμά του (Gemüt).

Προέλευση και πληροφόρηση της διάγνωσης από το ιστορικό πλαίσιο του εθνικοσοσιαλισμού και της παιδοψυχιατρικής που επικράτησε ως συνέχεια. Η επίδραση είναι φανερή στην επικράτηση της διάγνωσης σε αγόρια, και κοινωνικά στο στερεότυπο του λευκού Αυτιστικού αγοριού που έχει «υψηλή νοημοσύνη».

Αντίληψη της λειτουργικότητας ως συμπεριφοράς βάσει αλλιστικής λειτουργίας, που αντικατοπτρίζεται σε ιδέες για το «καμουφλάζ». Εξάλειψη και άρνηση της πραγματικής διαφοράς λειτουργίας. Προκύπτει η ιδέα των «επιπέδων» ως από την μία ο παθολογικοποιημένος «αυτισμός», και από την άλλη η μη αναγνώριση της διαφοράς (και ό,τι αυτό σημαίνει) και θεώρηση ενός «τύπου προσωπικότητας». Συμπεριφοροποίηση και ψυχολογικοποίηση της διαφοράς λειτουργίας.

Εκφράζεται επίσης στην ιδέα της «θεραπείας», του συμπεριφορισμού και της συμπεριφοριστικής πρακτικής «ABA», με σκοπό την αλλαγή της «συμπεριφοράς» και εξάλειψη της θεωρούμενης «αυτιστικής συμπεριφοράς». Αν από μόνο του το άτομο «επιτυγχάνει» το «καμουφλάζ», δεν χρειάζεται κάτι, είναι κανονικό. Ή, έχει θέματα ψυχικής υγείας, τραύμα, διαταραχές προσωπικότητας και άλλες διαγνώσεις, για τα οποία πρέπει να αναζητήσει θεραπεία ή να «διαχειριστεί» ατομικά.

Και αυτό το σημείο είναι συνυφασμένο και έχει βαθιές ρίζες στο ιστορικό πλαίσιο της διάγνωσης, όπως και η ΑΒΑ, η σχέση της με τις «θεραπείες μεταστροφής», και ο ίδιος ο ιδρυτής της Ivar Lovaas.

Προβολή τραυματικών, αντικοινωνικών, εχθρικών, και μη προσβάσιμων περιβάλλοντων και συστημάτων, ως εγγενών ελλειμμάτων «κοινωνικότητας» και «ενσυναίσθησης», ως παθολογικοποιημένων ή αρνητικών «χαρακτηριστικών», και ως «προβλημάτων συμπεριφοράς».

Ενοχοποίηση θύματος. Μηχανισμοί εκλογίκευσης και διευκόλυνσης (enabling) αποκλεισμού και κακοποίησης. 

Η έννοια του «μάσκινγκ» ή «καμουφλάζ» διαμορφώνεται μέσα σε αυτό το πλαίσιο κυρίαρχης αντίληψης

• Μάσκινγκ ως ικανότητα-λειτουργικότητα και δυνατότητα υπέρβασης Αυτιστικής λειτουργίας. 

• Κατασκευή ενός αόρατου επιπέδου λειτουργικότητας, που αποτελεί στόχο των συμπεριφορικών παρεμβάσεων. 

• Η μη αναγνώρισή μας χρεώνεται στο «καμουφλάζ» ως δική μας πράξη αορατότητας. 

• Καμουφλάζ ως κοινωνική δεξιότητα και τέχνη. 

• Δυνατότητα διαχωρισμού και διαμόρφωσης μίας συμπεριφοράς ως οντότητας. Κατεύθυνση προς την κανονικοποίηση συμπεριφοράς αντί υποστήριξης. Καμουφλάζ ως κρύψιμο «αυτιστικών χαρακτηριστικών». 

• Αντίληψη του μάσκινγκ ως θέματος «προσωπικότητας», που δεν ανταποκρίνεται ακριβώς στην δική μας εμπειρία. 

• Στην διαφορά λειτουργίας προβάλλονται συμπεριφορικά, ψυχολογικά και ηθικά χαρακτηριστικά.

• Το καμουφλάζ προσδίδει κάποια μαγική πρόσβαση ή επιτυχία, σαν να βρίσκεται σε μία ζυγαριά κέρδους και κόστους. 

• Καμουφλάζ ως ψυχολογικό πρόβλημα. Αντίληψη ότι η καταπίεσή μας έρχεται από το ίδιο το «καμουφλάζ», ως μία δυσφορία. 

Το «καμουφλάζ» πολύ βολικά χρεώνεται ως μία δική μας πράξη αορατότητας, για την οποία κάποιοι «είμαστε ικανοί». Ένα ψευδές στάτους που συντηρεί την μη πρόσβαση και την καταπίεσή μας, για το οποίο άλλοι «δεν είναι ικανοί», και πρέπει να προσπαθήσουν ή να επιτύχουν με θεραπείες μεταστροφής. Μία τεράστια βιομηχανία και σύστημα που υπόσχεται αυτό το ψευδές στάτους με πολύωρες θεραπείες μεταστροφής που οι ίδιες είναι τραυματικές και καταστροφικές και προκαλούν Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD), ενώ καθιστούν ευάλωτα τα άτομα (κυρίως παιδιά στα οποία απευθύνονται) σε κακοποιήσεις και στο να μην εκφράζουν την δική τους βούληση. Αυτό εκθέτει τα παιδιά σε πάρα πολλούς κινδύνους, ενώ καταστρέφει τα όρια και τον αυτοσεβασμό τους.

Εσωτερικευμένος Ableism

Καθώς αποστιγματίζεται η Αυτιστικότητα, όλο και περισσότεροι που θεωρούν τους εαυτούς τους «υψηλά λειτουργικούς» συνειδητοποιούν και αποδέχονται ότι είναι Αυτιστικοί, διαχωρίζοντας όμως τον εαυτό τους από το παθολογικοποιημένο στερεότυπο, το οποίο αποποιούνται από την δική τους ταυτότητα.

Οι ίδιοι μπορεί πριν να έλεγαν ότι είναι «υψηλής ευαισθησίας», και ποτέ να μην το αποδέχονταν αν δεν υπήρχε η αποπαθολογικοποίηση, ενώ μπορεί και να μην αντιμετωπίζουν ορισμένα θέματα ή να μην υπάρχουν κάποιες εμπειρίες, λόγω της συνθήκης τους, που είναι καθοριστικός παράγοντας, με αποτέλεσμα να τα παθολογικοποιούν ως εγγενή στους άλλους, όπως και οι αλλιστικοί. 

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι και dissociation, και να μην έχουν κατανοήσει το βίωμα, ή να έχουν άλλες κυρίαρχες ερμηνείες γι' αυτό, αρνητικές ή ρομαντικοποιημένες για την Αυτιστικότητα - θεμιτό φυσικά αν δεν προβάλλεται στους υπόλοιπους ή σε ένα φαντασιακό δικό τους «Παράδειγμα Νευροποικιλότητας».

Αποπαθολογικοποίηση όμως δεν σημαίνει «επίπεδα», με ένα επίπεδο παθολογικό και ένα επίπεδο «τύπο προσωπικότητας». Στην πραγματικότητα δεν το έχουν αποδεχτεί. Έχουν αποδεχτεί κάτι άλλο για τους εαυτούς τους. Μετά δημιουργείται η εντύπωση του «τρεντ», και όλο αυτό ανακυκλώνεται χωρίς λύση, και προσφέρεται για σόου και εκμετάλλευση.

Αυτός είναι ένας λόγος που ασχολούμαι με το θέμα «masking» και «high-masking», στο οποίο φαίνεται μερικοί να προσδίδουν μαγικές ιδιότητες. Λες και μπορούμε να παρουσιάσουμε έναν άλλο εαυτό, που θα μεταφέρει την εικόνα που εμείς επιλέγουμε, και θα υπερβαίνει κάθε εμπόδιο και μη προσβασιμότητα με έναν μαγικό τρόπο.

Η αντίληψη που επικρατεί είναι ότι το καμουφλάζ προσδίδει κάποια μαγική πρόσβαση. Αυτό είναι το σημείο που χρειάζεται να αποσυνδεθεί. Το καμουφλάζ ή μάσκινγκ δεν συνδέεται με κάποια πρόσβαση ή επιτυχία, σαν να βρίσκεται σε μία ζυγαριά κέρδους και κόστους. Η επιτέλεση της αλλιστικής λειτουργίας είναι ένα προαπαιτούμενο για οτιδήποτε χωρίς κάποιο κέρδος, στο οποίο είμαστε εξαναγκασμένοι. Και ενώ, καταπιέζοντας την φυσική μας λειτουργία, μειώνει ή εξουδετερώνει πλήρως την απόδοσή μας και την ανάπτυξη του δυναμικού μας. 

Έρχεται πραγματικά η καταπίεσή μας από το ίδιο το «καμουφλάζ»; Ή είναι ο τρόπος που προσπαθούμε να ανταποκριθούμε σε απαιτήσεις του κοινωνικού και συστημικού περιβάλλοντος που εμποδίζουν την φυσική μας ανάπτυξη και λειτουργία; Ονομάζουμε «μάσκινγκ» ή «καμουφλάζ» κάθε εμπειρία καταπίεσης που βιώνουμε συνολικά στην αλληλεπίδασή μας με τα αλλιστικά περιβάλλοντα και συστήματα. 

Η πιο σημαντική καταπίεσή μου δεν ερχόταν από μέσα ως «καμουφλάζ» παρά τις ανυπολόγιστου κόστους επιπτώσεις που είχε για μένα και το περιβάλλον μου, η πιο σημαντική καταπίεσή μου παραμένει η εξωτερική συνθήκη η οποία μπλοκάρει την ανάπτυξη του δυναμικού μου και την κοινωνική μου ύπαρξη, παραμένει η πρόσβαση και κάθε εχθρικό κοινωνικό και συστημικό περιβάλλον. Δεν αλλάζουν αυτά μαγικά με το «καμουφλάζ». Δεν είναι μια ζυγαριά κόστους και κέρδους.

Όταν επικεντρωνόμαστε στο «μάσκινγκ» ασχολούμαστε με το πώς ο μηχανισμός μας προσπαθεί να ανταποκριθεί, αντί με τη συνθήκη που του προκαλεί το πρόβλημα. Ασχολούμαστε με το πώς το άτομο αντιμετωπίζει θέματα όπως η συστημική μη πρόσβαση, αποκλεισμός και εξαναγκασμός σε αυτήν την επιτέλεση. Με την ίδια την επιτέλεση αντί με τον εξαναγκασμό του σε αυτήν.

Για μας μπορεί να λειτουργεί σαν μία «αναλογία» (μάσκα), για τους αλλιστικούς όμως αναφέρεται σε διαφορετική εμπειρία, που δεν είναι πραγματικά κοινή μεταξύ μας. Έτσι δεν το κατανοούν πραγματικά. Οι μάσκες που εκείνοι καλούνται να φορέσουν και οι ρόλοι που καλούνται να επιτελέσουν στην ζωή τους αφορούν διαφορετικές εμπειρίες και δεν έχουν τις ίδιες επιπτώσεις. Δεν αφορούν μία πραγματική καταπίεση του δυναμικού τους ή την μη πρόσβασή τους. Γι' αυτό βλέπουν μόνο μία «ψυχολογική» διάσταση. Μπορεί να δυσφορούν λίγο ή πολύ, αλλά δεν εμποδίζονται. Μέχρι τη δυσφορία, κάποιοι, ούτε καν όλοι, κατανοούν. Τίποτα άλλο. Αναφερόμαστε σε μία διαφορετική επιτέλεση που δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να κατανοήσουν στην βάση της δικής τους εμπειρίας. Οι αναλογίες που τους προσφέρουμε δεν λειτουργούν. 

Δεν μιλάμε για «κόστος». Μιλάμε για κάτι ΑΝΕΦΙΚΤΟ. Αν θεωρούν ότι κάποιοι «μπορούμε», τέλος γι' αυτούς, «μπορούμε» = «μπορούμε». ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ.

Υιοθετούμε αντιλήψεις και ερμηνείες που είναι «κατά προσέγγιση», δεν είναι όμως ακριβείς, και αυτό είναι ένα σημείο διάστασης και παρανόησης με τους αλλιστικούς, γιατί δεν καταλαβαίνει ο ένας τι λέει ο άλλος. Ανάγουμε στο «μάσκινγκ» με πρόχειρο τρόπο ένα συνολικό βίωμα καταπίεσης που υπάρχει σε κάθε αλληλεπίδραση με το αλλιστικό περιβάλλον. Όταν για αυτούς είναι μία γενική κατηγορία και ούτε και τους ενδιαφέρει το βίωμα το ίδιο καν. Τους ενδιαφέρει αυτό το νόημα: «κρύβουμε την προσωπικότητά μας». Τελεία. Και με αυτόν τον τρόπο θεωρούν ότι έχουμε πρόσβαση και επιτυχία (η ζυγαριά που είπα παραπάνω).

Δεν καταλαβαίνουν τι σημαίνει όλο αυτό. Δεν καταλαβαίνουν την καταπίεση του δυναμικού μας, την αγνόησή μας, τον κοινωνικό και συστημικό αποκλεισμό μας, το ότι το «καμουφλάζ» δεν έχει στην πραγματικότητα κάποιο αποτέλεσμα σε αυτά. Δεν συνδέονται. Είναι για μία πιο άμεση κατάσταση, δεν προσδίδει κάποια μαγική ιδιότητα, και δεν είναι βιώσιμο στο χρόνο.

Δεν λειτουργεί γιατί καταρχάς δεν ελέγχουμε τι μεταφέρει η «συμπεριφορά» μας. Ούτε επαγγελματίας ηθοποιός δεν μπορεί να το κάνει αυτό.

Τέλος η ταξινόμηση αυτή, ως σύστημα αντίληψης και επικοινωνίας, εμπεριέχει την βασική πρωταρχική παρανόηση του «αυτισμού» ως οντότητας, εδώ συμπεριφορικής. Η «αυτιστική συμπεριφορά» διαχωρίζεται, μπορεί να διαμορφωθεί ή να εξαλειφθεί, ενώ εμείς μπορούμε να επιτελέσουμε μία άλλη «συμπεριφορά». Και ενώ θεωρείται κοινωνική δεξιότητα που μπορούμε να μάθουμε.

Στην παραπάνω αντίληψή τους αυτό μεταφράζεται «παίζουμε ένα θέατρο και όλα καλά».

«Κρύβουμε την προσωπικότητά μας», «φοράμε μία μάσκα», με αντάλλαγμα κάποιο μαγικό όφελος πρόσβασης και επιτυχίας. Έτσι το κατανοούν, σύμφωνα με την δική τους εμπειρία, και προβάλλουν τέτοια στοιχεία σε εμάς, ενώ δεν έχει σχέση με τον τρόπο που καταπιεζόμαστε και τις απαιτήσεις στις οποίες καλούμαστε να ανταποκριθούμε. Τι περιμένουμε να καταλάβουν όταν τοποθετείται έτσι;

Πώς περιμένουμε κάτι διαφορετικό, όταν εμείς οι ίδιοι ταυτίσαμε την εμπειρία καταπίεσης με την ικανότητα και τη λειτουργικότητα. Όταν εμείς δώσαμε σε αυτήν την εμπειρία μαγικές ιδιότητες πρόσβασης. Όταν εμείς την αντιληφθήκαμε ως θέμα προσωπικότητας ή etiquette. 

Ίσως το αποδεχτήκαμε για να αναγνωρίσουμε την εμπειρία καταπίεσής μας.

Για να μιλήσουμε για το τι σημαίνει και πού οδηγεί από την δική μας πλευρά η καταπίεση αυτή, μία εμπειρία καταπίεσης που μπορεί να πάρει άπειρες μορφές γιατί δεν είναι συγκεκριμένη πράξη, και αφορά κάθε αλληλεπίδραση, για να το τοποθετήσουμε σε ένα δικό μας πλαίσιο. Όχι για να αποδεχτούμε την έννοια του «μάσκινγκ» ή «καμουφλάζ» ως λειτουργικότητα και μαγική πρόσβαση, ούτε ως κρύψιμο αρνητικών ή μη ευνοϊκών στοιχείων της προσωπικότητάς μας προς κάποιο όφελος.

Λίγο predatory και ύπουλο δεν σας ακούγεται αυτό παρεμπιπτόντως; Ή καιροσκοπικό, λες και είμαστε αριβίστες που προσπαθούμε να ανέλθουμε με ανήθικο τρόπο. Δεν το κάνουμε εμείς αυτό, ή δεν σχετίζεται με αυτήν την εμπειρία - και προβάλλονται τέτοια στοιχεία σε εμάς, ηθικά-χαρακτηρολογικά-ψυχολογικά-συμπεριφορικά, είναι κομμάτι της παρανόησης.

Μπορεί να υπάρχει και μία διάσταση προσωπικότητας, αλλά αυτή είναι μία διάσταση μόνο, και όχι η πιο σημαντική κατά την δική μου εμπειρία. Έχουμε δώσει μεγαλύτερη σημασία σε αυτήν την διάσταση από ό,τι έχει. Ή είναι συμπεριφοροποίηση, ψυχολογικοποίηση και ηθικοποίηση της λειτουργίας.

Η ψυχολογική διάσταση επίσης υπάρχει, αλλά κι αυτή ακόμα δεν είναι κοινή, φτάνει σε έναν πυρήνα ύπαρξης για εμάς, που δεν φτάνει για τους αλλιστικούς.

Εμπειρία που τοποθετούμε στο πλαίσιο του «μάσκινγκ» ή «καμουφλάζ»

• Απαίτηση επιτέλεσης της αλλιστικής λειτουργίας ως εικόνας. 

• Tραυματική αντίδραση σε εξωτερική επιβολή, καταπίεση νευρολογικών αντιδράσεων και έκφρασης συναισθημάτων, κατάσταση freeze σε θεωρία τραύματος. 

• Πιο οργανωμένους μηχανισμούς που προβλέπουν την προστασία και κοινωνική επιβίωση, με πολύ σοβαρές επιπτώσεις, και επίδραση στην ίδια την ταυτότητα και προσωπικότητά μας. Βρισκόμαστε σε μία αποπροσανατολισμένη προσπάθεια να διαμορφώσουμε μία ταυτότητα και προσωπικότητα, που μας απομακρύνει από τον εαυτό μας. Dissociation (αποσύνδεση).

Υπάρχει μία εμπειρία την οποία τοποθετούμε στο «μάσκινγκ» μαζί με κάθε εμπειρία καταπίεσης που υπάρχει στην αλληλεπίδρασή μας με τα αλλιστικά περιβάλλοντα και συστήματα. Είναι μία επιτέλεση της αλλιστικής λειτουργίας ως εικόνας. Ή εξαναγκασμός στην επιτέλεση μίας άλλης λειτουργίας που δεν μπορούμε να επιτελέσουμε. Το βίωμα αυτό αφορά την αυτιστική λειτουργία, δεν μπορεί να το έχει κανένας αλλιστικός, και οδηγεί σε αυτιστικό burnout. 

Φτάνουμε να λέμε ακόμα και εμείς οι ίδιοι «όλοι κάνουν μάσκινγκ», ενώ δεν εννοούμε αυτό το «μάσκινγκ». Να αντιλαμβανόμαστε επιφανειακά μόνο το κομμάτι της «προσωπικότητας» ή σαν να τίθεται ένα θέμα «etiquette».

Δεν είναι ότι σαν ηθοποιοί θα παίξουμε έναν χαρακτήρα. Δεν είναι χαρακτήρες. Ποια είναι αυτή η νευροτυπική περσόνα; Και σε ό,τι αφορά την συστημική πρόσβαση, τι θα επιτύχει, και πώς;

Οι αντιλήψεις που και εμείς οι ίδιοι συχνά φέρουμε για το «καμουφλάζ» αντικατοπτρίζουν μία θεώρηση «προσωπικότητας», ή την συμπεριφοροποίηση και ψυχολογικοποίηση της λειτουργίας. Αυτή η άρνηση της διαφοράς αντικατοπτρίζεται επίσης στην ιδέα ότι «όλοι οι άνθρωποι κάνουν μάσκινγκ».

Τι πρέπει να καταλάβουμε (και) εμείς: Περιμένουν, ή απαιτούν αυτό το «θέατρο» από εμάς, γιατί για αυτούς *δεν είναι θέατρο*. Έτσι λειτουργούν.

Δεν υπάρχει καμία σύγκριση με το ότι ο αλλιστικός θα προσέξει λίγο περισσότερο τι ρούχα θα φορέσει και τις εκφράσεις του σε μία συνέντευξη για δουλειά. Δεν είναι το ίδιο πράγμα. 

Το βίωμα καταπίεσης του νευρότυπου υπάρχει σε κάθε αλληλεπίδραση, δεν έχει να κάνει με το αν είναι επίσημη ή ανεπίσημη μία κατάσταση και τι απαιτήσεις έχει, αλλά με το ότι καταρχάς οι απαιτήσεις δεν είναι καν γνωστές.

Προσωπικά δεν θυμάμαι να κρύβομαι ποτέ. Υπήρχε επιβολή από έξω, που έφερνε ένα «καμουφλάζ» ως τραυματική αντίδραση (και όχι «αυτιστικών χαρακτηριστικών»), καταπιέζονταν με αυτόν τον τρόπο μία σειρά από αντιδράσεις (νευρολογικές και σωματικές) και συναισθήματα (κατάσταση freeze σε θεωρία τραύματος), και υπήρχαν πιο οργανωμένοι μηχανισμοί, που συμπεριλάμβαναν αντιγραφή μοτίβων συμπεριφοράς, προσπάθεια παρουσίασης μίας εικόνας του εαυτού μου, προσπάθεια διαμόρφωσης μίας «προσωπικότητας» σύμφωνα με τα διαθέσιμα εργαλεία και μοντέλα αντίληψης και ερμηνείας της εμπειρίας μου (που βέβαια δεν επαρκούσαν, ενώ έλειπε η γνώση ότι είμαι Αυτιστική, και με αποπροσανατόλισαν με πολύ σοβαρές επιπτώσεις στη ζωή μου). Να σημειώσω επίσης το dissociation, είτε άμεσο σε καταστάσεις, είτε μακροπρόθεσμο, ως συνέπεια των παραπάνω πραγμάτων.

Με το «μάσκινγκ», μπορεί μερικοί να αναγνωρίζουμε και αυτό το βίωμα, αλλά μειώνονται οι διαστάσεις του και οι επιπτώσεις που έχει στη ζωή μας. 

Οι αλλιστικοί βλέπουν μία διαχωρισμένη «αυτιστική συμπεριφορά», η οποία εξαλείφεται ή τροποποποιείται, και έτσι αντιλαμβάνονται το «μάσκινγκ».

Αποδεχτήκαμε το πλαίσιο των «αυτιστικών χαρακτηριστικών». Δεν είναι όμως «χαρακτηριστικά» τα οποία κρύβουμε, μπορούμε να καταλάβουμε αυτήν τη σύμβαση που δεχτήκαμε και την βασική παρανόηση που περιέχει. Προσεγγίζει εμπειρίες που μπορούμε να αναγνωρίσουμε, αλλά δεν αντιστοιχεί πραγματικά στην δική μας εμπειρία.

Διαβάστε στο blog Επιλεγμένες αναρτήσεις

Μείνετε ενημερωμένοι στις σελίδες Νέα στο blog και Νέες αναρτήσεις

Η ειδικότητά μου δεν είναι τι κάνει ο αλγόριθμος, και η ασχολία μου δεν είναι το μάρκετινγκ του εαυτού μου στα social media. Ασχολούμαι με περιεχόμενο, όχι με μηχανισμούς διανομής. Αν πιστεύετε ότι το περιεχόμενο αξίζει, η υποστήριξη και η κοινοποίηση μπορεί να βοηθήσει αυτό το έργο να συνεχιστεί και να φτάσει σε περισσότερους.